Patron roku 2022

Do pobrania

Polecane strony





 


 

PATRONAT

POZNAJ NASZ─ä HISTORI─ś


ARCHIWUM PORTALU

 

MAPA KRAJU KASZUBÓW



Stanica Zrzeszi??c??w

Stanica Zrzeszi┼äc├│w, ta autentyczna i ┼Ťwi─Öta, podniesiona z grobu Aleksandra Majkowskiego, pozostaje symbolem narodowego odrodzenia Kaszub├│w i nie zast─ůpi─ů jej ┼╝adne inne flagi, czy sztandary. Nast─Öpnym pokoleniom strzeg─ůcym „njeskazitelnosc├ź norodni deje v kaszebskjich zajmach” przekaza┼é j─ů przed dwudziestoma laty ksi─ůdz pra┼éat Franciszek Grucza.

Zmar┼éy 23 kwietnia 1993 roku ksi─ůdz pra┼éat Franciszek Grucza by┼é obok Jana Trepczyka, Aleksandra Labudy, Stefana Bieszka, Jana Rompskiego, Feliksa Marsza┼ékowskiego i Ignacego Szutenberga, wsp├│┼étw├│rc─ů poetycko-ideowej grupy Zrzeszi┼äc├│w. Stanowili j─ů tw├│rcy i dzia┼éacze skupieni wok├│┼é czasopisma „Zrzesz Kasz├źbsk├┤” ukazuj─ůcego si─Ö w latach 1933-1939 i 1945-1947. Mijaj─ůca w┼éa┼Ťnie rocznica ┼Ťmierci ostatniego ze Zrzeszi┼äc├│w, a tak┼╝e fakt, i┼╝ Kasz├źbsk├┤ Jednota og┼éosi┼éa rok 2013 Rokiem Zrzeszi┼äc├│w, to dobra okazja, ┼╝eby przypomnie─ç o jedynej i niepowtarzalnej „relikwi”, jak─ů Zrzeszi┼äcy pozostawili nast─Öpnym pokoleniom.

Stanica Zrzeszi┼äc├│w to szczeg├│lna chor─ůgiew, jaka spocz─Ö┼éa na trumnie Aleksandra Majkowskiego w dniu jego pogrzebu w lutym 1938 roku. ┼Ümier─ç Aleksandra Majkowskiego symbolicznie zako┼äczy┼éa dzieje M┼éodokaszub├│w, kt├│rych zadania przej─Öli w┼éa┼Ťnie Zrzeszi┼äcy. Odby┼éo si─Ö to w niezwykle symboliczny spos├│b, o czym wiemy z artyku┼éu, najprawdopodobniej Jana Rompskiego, opublikowanego w numerze 3/1938 pisma „Zrzesz Kasz├źbsk├┤” - artuku┼é mo┼╝na przeczyta─ç tu >>.

Oto jego fragment:

„Kaszebsk─ů stanjic─Ö z Czornim Grif─Ö, co na p├│┼é masztu zvjastova┼éa smjerc sp. Zmar┼éiho nad dom─Ö ┼╝a┼éob├ź, z chvjil─ů v├źnoszenj├│ tr├źm├ź zrzeszi┼äce zj─Öl├ź z masztu i wokrel├ź nj─ů tr├źm─Ö. Nad grob─Ö zj─ů┼é z tr├źm─Ö stanjic─Ö zrzeszi┼äc Jan Rompskji, chteren, trzimaj─ůc j─ů v r─Öce, wodspjevo┼é himn pogrzebov├ę zrzeszi┼äcov: Kaszebsk├┤ rodn├┤ zemjo... Kjej sku┼äcze┼é spjevac, rzek:
– Wumar kaszebskji knjez z decha. Ku┼äczi s─Ö dregji pokolenj├ę norodnech zajmov. Na znak teho – njech ta stanjica jidze do grobu!
Le skorno stanica spad┼éa na tr├źm─Ö, vskocze┼é zrzeszi┼äc Jignasz Szutenberg do grobu, v├źj─ů┼é stanjic─Ö i rzek: – Stanjica v├źj─Öt├┤ z grobu. Rozpoczin├┤ s─Ö trzeci pokolenj├ę norodnech zajmov. Vedle vol├ź ├ź ┼╝├źczenj├┤ sp. Wumar┼éiho vzevaj─Ö cebje, kolego (zvroce┼é s─Ö do zrzeszi┼äca Aleksandra Labud├ź), ┼╝ebes t─Ö stanjic─Ö prz├źj─ů┼é i strzeg njeskazitelnosc├ź norodni deje v┬ákaszebskjich zajmach.”

Chor─ůgiew sta┼éa si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů rytua┼éu powtarzanego za ka┼╝dym razem, gdy odchodzili do wieczno┼Ťci kolejni Zrzeszi┼äcy. Po ┼Ťmierci Aleksandra Labudy piecz─Ö nad ni─ů przej─ů┼é ks. pra┼éat F. Grucza. Do niego nale┼╝a┼éo przekazanie jej nast─Öpnym pokoleniom.


W latach 1987-1993 wok├│┼é ksi─Ödza Gruczy zgromadzili si─Ö dzia┼éacze studenccy, kt├│rzy czuli si─Ö spadkobiercami idei Zrzeszi┼äc├│w – etniczno-narodowego odrodzenia Kaszub├│w. Pod wp┼éywem ks. Gruczy za┼éo┼╝yli w 1990 roku pismo „Tatcz├źzna”. Byli to m.in.: Mariusz Szmidka, Wojciech Etma┼äski, Jaros┼éaw Ellwart, Dariusz Szymikowski i Eugeniusz Pryczkowski oraz Artur Jab┼éo┼äski, kt├│ry jako ostatni do┼é─ůczy┼é do tego grona. W winiecie „Tatcz├źzn├ź” widnia┼éo has┼éo: „W miono B├▓sczi n├┤rodni wz├ęnik” (po polsku: „W imi─Ö Bo┼╝e odrodzenie narodowe”), na ┼éamach pisma jego redaktorzy domagali si─Ö bardziej stanowczych dzia┼éa┼ä na rzecz zachowania i rozwoju to┼╝samo┼Ťci Kaszub├│w. Podnosili spraw─Ö kaszubskich barw – god┼éa i flagi, pisali o konieczno┼Ťci wprowadzenia dwuj─Özycznych kaszubskich i┬ápolskich tablic z nazwami miejscowymi, dotykali kwestii narodowej, ale przede wszystkim domagali si─Ö nobilitacji j─Özyka kaszubskiego oraz reformy ortografii.

W┼éa┼Ťnie w „Tatcz├źznie” ks. F. Grucza dostrzeg┼é godnych kontynuator├│w idei odrodzenia Kaszub. Podczas jednego z licznych spotka┼ä z m┼éodymi dzia┼éaczami zapowiedzia┼é, ┼╝e przeka┼╝e im drogocenn─ů chor─ůgiew Zrzeszi┼äc├│w. Gdy tu┼╝ po Wielkanocy 1993 roku przewieziono Grucz─Ö do szpitala w Red┼éowie, z niewydolno┼Ťci─ů serca, zd─ů┼╝y┼é jeszcze wyda─ç dyspozycje ├│wczesnemu proboszczowi parafii Naj┼Ťwi─Ötszego Serca Pana Jezusa w Sopocie i jednocze┼Ťnie gospodarzowi domu, w kt├│rym mieszka┼é s─Ödziwy pra┼éat, by Stanica trafi┼éa do jego ideologicznych nast─Öpc├│w. W dzie┼ä po ┼Ťmierci ksi─Ödza pra┼éata Franciszka Gruczy chor─ůgiew odebrali z sopockiej plebanii Eugniusz Pryczkowski i Artur Jab┼éo┼äski.

Z grobu ostatniego Zrzeszi┼äca Stanic─Ö-Symbol podj─Öli E. Pryczkowski i Wojciech Etma┼äski. Odprawiaj─ůcy uroczysto┼Ťci pogrzebowe w towarzystwie bp Bernarda Szlagi i bp Zygmunta Paw┼éowicza, arcybiskup Tadeusz Goc┼éowski powiedzia┼é wtedy: „B─ůd┼║ dumny, ┼╝e w momencie, gdy odchodzisz do wieczno┼Ťci, kaszubszczyzna ┼╝yje!” Obecnie opiekunem Stanicy jest W. Etma┼äski. O jej wykorzystaniu decyduje ka┼╝dorazowo kapitu┼éa z┼éo┼╝ona z┬ániegdysiejszych redaktor├│w „Tatcz├źzn├ź”.

Stanica Zrzeszi┼äc├│w, ta autentyczna i ┼Ťwi─Öta, pozostaje symbolem narodowego odrodzenia Kaszub├│w i nie zast─ůpi─ů jej ┼╝adne inne flagi, czy sztandary. Za┼Ť ksi─ůdz F. Grucza pozostanie na zawsze tym, kt├│ry po┼éo┼╝y┼é ogromne zas┼éugi we wprowadzaniu j─Özyka kaszubskiego do liturgii Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. W 1984 r. ksi─ůdz pra┼éat przet┼éumaczy┼é kanon mszy ┼Ťwi─Ötej na kaszubski, a w 1992 r. ukaza┼éo si─Ö jego t┼éumaczenie cz─Ö┼Ťci Nowego Testamentu: „Kasz├źbsk├┤ Bjibl├źj├┤. IV Ewanjelje”. By─ç mo┼╝e po┼Ťrednio kap┼éan ten przyczyni┼é si─Ö r├│wnie┼╝ do tego, ┼╝e Metropolita Gda┼äski Tadeusz Goc┼éowski zdecydowa┼é o wydaniu wskaza┼ä duszpasterskich z 17 listopada 1993 r. dopuszczaj─ůcych wprowadzenie j─Özyka kaszubskiego do liturgii mszy ┼Ťwi─Ötej, w cz─Ö┼Ťci liturgii s┼éowa, w modlitwie wiernych oraz ┼Ťpiewie liturgicznym.┬á

(zdjęcie pochodzi ze zbiorów Witolda Bobrowskiego, prezentuje ks. prałata Franciszka Gruczę w ostatnich latach jego życia)




Ô?? Przejd?? do g??ry strony