Patron roku 2022

Do pobrania

Polecane strony





 


 

PATRONAT

POZNAJ NASZ─ä HISTORI─ś


ARCHIWUM PORTALU

 

MAPA KRAJU KASZUBÓW



FAQ - Pytania i odpowiedzi


1.Kiedy i dlaczego powsta??a Kasz??bsk?┤ Jednota?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Pierwsze zebranie za??o??ycieli Kasz??bsczi Jednot?? odby??o si─? 14 maja 2011 r. w Rumi. Trzy tygodnie p????niej, w dniu 4 czerwca 2011 r., zosta??y wybrane w??adze statutowe stowarzyszenia. KJ w bezpo??redni spos??b odwo??uje si─? do idei narodu kaszubskiego, kt??r─? w po??owie XIX-wieku zapocz─?tkowa?? Florian Ceynowa, a jego kontynuatorami w latach 30. XX wieku byli dzia??acze skupieni wok???? czasopisma Zrzesz Kasz??bsk?┤, wspierani przez Aleksandra Majkowskiego. Kasz??bsk─? Jednot?? tworz─? ??rodowiska zwi─?zane od ostatniej dekady dwudziestego stulecia z czasopismami „Tatcz??zna” i „??droda”, portalem internetowym „naszekaszuby.pl” (pierwotnie Zasobami Kaszubsko-Pomorskimi) oraz grup─? literack─? „ZYMK”. Kasz??bsk?┤ Jednota powsta??a, aby skupia─? ludzi deklaruj─?cych przynale??no??─? do narodu kaszubskiego z ca??ego ??wiata. KJ ma da─? im mo??liwo??─? wsp????pracy na rzecz Kaszub i szeroko rozumianej kaszubszczyzny - naszej kultury, j─?zyka, tradycji. Cz??onkom stowarzyszenia przy??wieca przekonanie, ??e kaszubski ruch narodowy wymaga konsolidacji, a rozw??j opcji narodowej jest najlepsz─? formu??─? ochrony i rozwoju kaszubskiego potencja??u kulturowego.
2.Jak t??umaczy─? nazw─? Kasz??bsk?┤ Jednota na j─?zyk polski?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
W??a??ciwy przek??ad na j─?zyk polski to Wsp??lnota Kaszubska. Nazwa Kasz??bsk?┤ Jednota cz─?sto mylnie jest t??umaczona przez dziennikarzy i niekt??rych dzia??aczy jako Jedno??─? Kaszubska. Chc─?c zachowa─? oryginaln─? nazw─?, pami─?ta─? trzeba o odpowiedniej odmianie obu s????w:
 
M. ┬á ┬á ┬áKasz??bsk?┤ Jednota (Kaszubska Wsp??lnota)
D.      Kasz??bsczi Jednot?? (Kaszubskiej Wsp??lnoty)
C.      Kasz??bsczi Jednoce (Kaszubskiej Wsp??lnocie)
B. ┬á ┬á ┬áKasz??bsk─? Jednot?? (Kaszubsk─? Wsp??lnot─?)
N. ┬á ┬á ┬á z Kasz??bsk─? Jednot─? (z Kaszubsk─? Wsp??lnot─?)
Msc.    ?? Kasz??bsczi Jednoce (o Kaszubskiej Wsp??lnocie)
W. ┬á ┬á ┬áKasz??bsk?┤ Jednoto (Kaszubska Wsp??lnoto)

W praktyce przyj─???o si─? stosowanie skr??tu KJ, a tak??e nazwy dodatkowej: Stowarzyszenie Os??b Narodowo??ci Kaszubskiej.
3.Czy KJ jest tylko dla Kaszub??w?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Przede wszystkim chcemy skupia─? osoby deklaruj─?ce swoje kaszubskie pochodzenie, r??wnie?? poza granicami RP. Jednak do stowarzyszenia Kasz??bsk?┤ Jednota wst─?pi─? mo??e ka??dy, kto uznaje istnienie kaszubskiego narodu, a tak??e chce dzia??a─? na rzecz rozwoju Kaszub i Kaszub??w, zgadzaj─?c si─? jednocze??nie z przyj─?tymi przez nas celami statutowymi i sposobami ich urzeczywistniania. Chcemy wsp????pracowa─? z ka??dym, komu bliskie jest dobro i przysz??o??─? Kaszubszczyzny.
4.Czy KJ reprezentuje wszystkich Kaszub??w?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Oczywi??cie, ??e nie. KJ ma prawo do reprezentowania wy??─?cznie tych os??b, kt??re wst─?pi??y do naszego stowarzyszenia oraz zgadzaj─? si─? z naszymi pogl─?dami i celami.
5.Czego domaga si─? KJ?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Stowarzyszenie domaga si─? prawnej legalizacji narodu kaszubskiego oraz obj─?cia go pe??n─? ochron─? przez Rzeczpospolit─? Polsk─?. W??r??d obywateli Rzeczypospolitej, kt??rzy wzi─?li udzia?? w Narodowym Spisie Powszechnym w 2002 roku, 5100 os??b zadeklarowa??o przynale??no??─? do narodu kaszubskiego, w 2011 roku liczba ta przekroczy??a 17 tys. Z pewno??ci─? deklaracji takich jest wi─?cej. Nale??y pami─?ta─?, ??e nie ka??dy obywatel RP wzi─??? udzia?? w Spisach, a wyniki ostatniego spisu by??y wynikami szacunkowymi. 211 000 Kaszub??w, kt??rzy w 2011 r. zadeklarowali podw??jn─? przynale??no??─? narodow─? – w tym. m.in. polsko-kaszubsk─?, nie zaprzecza istnieniu narodu kaszubskiego. Wed??ug KJ zdanie co najmniej 17 tys. obywateli RP powinno zosta─? uszanowane przez polskie ustawodawstwo poprzez zmian─? statusu Kaszub??w z „u??ytkownik??w j─?zyka regionalnego” na „cz??onk??w mniejszo??ci etnicznej”.
6.Czy Kaszubi s─? mniejszo??ci─? i czym jest mniejszo??─? etniczna?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Kaszubi s─? narodem mniejszym liczebnie od narodu polskiego, z kt??rym wsp????tworz─? Rzeczpospolit─? Polsk─?. W tym sensie s─? mniejszo??ci─?. Poj─?cie mniejszo??ci etnicznej wi─???e si─? w polskim ustawodawstwie z deklarowaniem przez cz─???─? obywateli RP przynale??no??ci do narod??w nie posiadaj─?cych w??asnych pa??stw poza granicami RP. Do takich narod??w zaliczano dotychczas Karaim??w (346 os??b wed??ug spisu z 2011 r.), ?üemk??w (10,5 tys. os??b wed??ug spisu z 2011 r., w tym 5 612 deklaracji wy??─?cznie narodowych), Rom??w (16 tys. os??b, w tym 9 tys. wy??─?cznie Rom??w wed??ug spisu z 2011 r.) oraz Tatar??w (1916 os??b wed??ug spisu z 2011 r., w tym 616 deklaracji wy??─?cznie narodowych).┬á
Zgodnie z ustaw─? z 6 stycznia 2005 roku o mniejszo??ciach narodowych i etnicznych oraz o j─?zyku regionalnym, w RP mniejszo??ci etniczne musz─? spe??nia─? nast─?puj─?ce warunki:
 
1) s─? mniej liczebne od pozosta??ej cz─???ci ludno??ci Rzeczypospolitej Polskiej,┬á
2) w spos??b istotny odr????niaj─? si─? od pozosta??ych obywateli j─?zykiem, kultur─? lub tradycj─?,┬á
3) d─???─? do zachowania swojego j─?zyka, kultury lub tradycji,┬á
4) maj─? ??wiadomo??─? w??asnej historycznej wsp??lnoty narodowej (etnicznej) i s─? ukierunkowane na jej wyra??anie i ochron─?,┬á
5) ich przodkowie zamieszkuj─? obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 100 lat,
6) nie uto??samiaj─? si─? z narodem zorganizowanym we w??asnym pa??stwie.
 
Zdaniem KJ spo??eczno??─? kaszubska spe??nia wszystkie te warunki, w szczeg??lno??ci je??eli chodzi o 17 746 os??b deklaruj─?cych kaszubsk─? narodowo??─?.┬á
7.Jakie korzy??ci mo??e przynie??─? Kaszubom uznanie ich za mniejszo??─? etniczn─??
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Przede wszystkim b─?dzie to polityczne uznanie narodowego statusu Kaszub??w. Taka sytuacja wzmocni nasz─? dum─?, co z kolei mo??e spowodowa─? wi─?ksze zaanga??owanie we wszelkie dzia??ania na rzecz kulturowej to??samo??ci naszej zbiorowo??ci. Zaliczenie do mniejszo??ci etnicznej nie musi przynie??─? wymiernych korzy??ci materialnych, ale mo??e skutkowa─? prawami politycznymi – na przyk??ad w wyborach parlamentarnych komitet??w kaszubskich nie obowi─?zywa??by pr??g wyborczy. Uznanie Kaszub??w za mniejszo??─? etniczn─? przyniesie za to pe??n─? ochron─? kaszubskiej kultury i tradycji ze strony pa??stwa, nie tylko j─?zyka kaszubskiego, jak to jest do tej pory. Wed??ug nas fundusze przeznaczane obecnie tylko na rozw??j j─?zyka kaszubskiego mog??yby zosta─? przeznaczone tak??e na inne zadania zwi─?zane z rozwojem Kaszub??w i wszystkich aspekt??w naszej kultury. Zale??y nam na tym, aby Kaszubi rozwijali ka??d─? mo??liw─? dziedzin─? zwi─?zan─? z kaszubsko??ci─?, niekoniecznie wykorzystuj─?c przy tym sw??j j─?zyk. Pragniemy, aby ka??dy element kaszubskiej kultury by?? r??wnie wa??ny, aby stanowi─?c warto??─? sam─? w sobie, przyczynia?? si─? do wzmacniania kaszubskiej to??samo??ci w??r??d mieszka??c??w Rzeczypospolitej.
8.Czy KJ b─?dzie zajmowa??o si─? polityk─??
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Jeste??my organizacj─? pozarz─?dow─? niezale??n─? od jakiejkolwiek partii politycznej. Chcemy prowadzi─? w??asn─? polityk─? to??samo??ciow─? na rzecz narodu kaszubskiego. W tym sensie nie jeste??my apolityczni. Kaszubi popieraj─? r????ne polityczne projekty i partie. Mo??e czasami s─? bardziej partyjniakami, jak dawniej t─? postaw─? okre??la??o bliskie nam ideowo ??rodowisko przedwojennej „Zrzesz?? Kasz??bsczi”, ni?? Kaszubami. Mamy nadziej─?, i?? nasza dzia??alno??─? przyniesie z czasem zmian─? tej optyki tak, aby??my my Kaszubi mogli skupia─? si─? na sprawach wa??nych dla naszego interesu narodowego.┬á
W statut Kasz??bsczi Jednot?? wpisane jest d─???enie do rozbudzenia i ugruntowywania ??wiadomo??ci narodowej Kaszub??w oraz ochrona praw os??b deklaruj─?cych przynale??no??─? do naszej wsp??lnoty etnicznej. Jako Stowarzyszenie Os??b Narodowo??ci Kaszubskiej, b─?dziemy zawsze, wsz─?dzie i na r????ne sposoby wyst─?powali przeciwko ka??demu, kto zagra??a rozwojowi naszej kultury, to??samo??ci i j─?zyka. Polityk─? traktujemy wi─?c jako jedno z narz─?dzi na drodze do osi─?gni─?cia takich cel??w, jak uznanie Kaszub??w za mniejszo??─? etniczn─?, uczynienia Kaszub??w faktycznymi wsp????gospodarzami w regionie, czy budowa spo??ecze??stwa obywatelskiego w ramach samorz─?dnego wojew??dztwa pomorskiego.
9.Czym r????ni si─? KJ od ZKP?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
G????wn─? r????nic─? pomi─?dzy stowarzyszeniem Kasz??bsk?┤ Jednota, a Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim jest kwestia stosunku do etniczno??ci Kaszub??w. ZKP, jako organizacja skupiaj─?ca si─? zgodnie ze swoim statutem na wszechstronnym rozwoju Pomorza, konsekwentnie od powstania w 1956 r. ogranicza jak─?kolwiek dzia??alno??─? swoich cz??onk??w na rzecz rozwoju narodu kaszubskiego. Drug─? kwesti─? istotnie r????ni─?c─? nasze organizacje jest stosunek do polityki. ZKP deklaruje, ??e jest organizacj─? apolityczn─?, gdy tymczasem jej liderzy zwi─?zani s─? z r????nymi partiami politycznymi i wywieraj─? znacz─?cy wp??yw na kierunki dzia??ania ZKP. Nie kieruj─? si─? przy tym szeroko poj─?tym interesem Kaszub??w, gdy?? ponad dobro naszej wsp??lnoty przedk??adaj─? cele w??asnych partii.
Nasza organizacja, kt??ra zrzesza osoby deklaruj─?ce narodowo??─? kaszubsk─? oraz nie-Kaszub??w chc─?cych dzia??a─? na rzecz kaszubskiej idei narodowej, chce kreowa─? w??asn─?, kaszubsk─? polityk─?, uznaj─?c tego typu dzia??alno??─? za jedno z narz─?dzi do osi─?gni─?cia takich cel??w, jak uznanie Kaszub??w za mniejszo??─? etniczn─?, uczynienia Kaszub??w faktycznymi wsp????gospodarzami w regionie, czy budowa spo??ecze??stwa obywatelskiego w ramach samorz─?dnego wojew??dztwa pomorskiego.┬á
Warto jednak zauwa??y─?, ??e KJ oraz ZKP maj─? wiele wsp??lnych cel??w – do najwa??niejszych nale??y ochrona i rozw??j j─?zyka kaszubskiego.┬á
10.Czy mo??na by─? cz??onkiem zar??wno ZKP jak i KJ?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Wielu cz??onk??w KJ nale??y tak??e do Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Wed??ug nas oraz obowi─?zuj─?cego prawa jednoczesna przynale??no??─? do kilku organizacji jest spraw─? prywatn─? i ??adnemu z cz??onk??w Kasz??bsczi Jednot?? nie zabraniamy dzia??ania w innych organizacjach.
11.Czy KJ d─???y do uzyskania autonomii Kaszub?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Kasz??bsk?┤ Jednota d─???y do uzyskania kulturowej autonomii Kaszub. Jeste??my tak??e zwolennikami zdecentralizowanego pa??stwa zbudowanego na fundamencie silnych samorz─?d??w regionalnych.
Pragniemy, aby Kaszubi w przysz??o??ci osi─?gn─?li pe??n─? samodzielno??─? kulturow─?, umo??liwiaj─?c─? im pe??en rozw??j i zachowanie warto??ci przodk??w poprzez zahamowanie post─?puj─?cej asymilacji i polonizacji. Do tego niezb─?dne s─? Kaszubom w??asne instytucje kulturalne, naukowe i o??wiatowe. Potrzebny jest podmiot b─?d─?cy cia??em przedstawicielskim Kaszub??w, kt??rzy tworzy─? b─?d─? wybierani reprezentanci wielu r????nych ??rodowisk (samorz─?du, organizacji pozarz─?dowych, itp.).┬á
Ugruntowana to??samo??─? Kaszub??w s??u??y─? ma rozwojowi Pomorza i dlatego chcemy pozostawa─? w permanentnym dialogu ze wszystkimi polskimi mieszka??cami pomorskiego, w tym ze spo??eczno??ciami regionalnymi, takimi jak Kociewiacy oraz mniejszo??ciami narodowymi tutaj osiad??ymi. Wsp??lnym celem nas wszystkich winno by─? silne gospodarczo wojew??dztwo b─?d─?ce liderem rynk??w w Polsce i Europie. O tej sile winni decydowa─? obywatele reprezentowani przez regionalny parlament (Sejmik Wojew??dztwa Pomorskiego) i regionalny rz─?d.
12.Sk─?d pochodz─? Kaszubi?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Kaszubi s─? S??owianami. S??owianie po raz pierwszy pojawili si─? na kartach pisanej historii w VI wieku, w dziele historyka Jordanesa O pochodzeniu i dziejach Got??w (org. Getica). Ten gocki dziejopisarz wspomina o Wenedach dziel─?cych si─? na Sklawen??w i Ant??w. S??owianie stanowi─? jedn─? z ga??─?zi lud??w indoeuropejskich, kt??re pos??uguj─? si─? j─?zykami wywodz─?cymi si─? ze wsp??lnego korzenia. Uczeni dziel─? S??owian (i ich j─?zyki) na trzy grupy: S??owian zachodnich, wschodnich (m. In. wsp????cze??ni Rosjanie, Ukrai??cy, Bia??orusini) i po??udniowych (m.in. Chorwaci, S??owe??cy, Serbowie, Bu??garzy). Kaszubi, obok Polak??w, Czech??w, S??owak??w, Serb??w ?üu??yckich oraz wymar??ych plemion po??abskich (Wielet??w i Obodryt??w), s─? zaliczani do S??owian zachodnich. Ze wzgl─?du na podobie??stwo j─?zykowe, polski, kaszubski i wymar??e dialekty po??abskie zalicza si─? do tzw. grupy lechickiej.┬á
Historycy i inni uczeni najcz─???ciej przyjmuj─?, ??e Kaszubi pojawili si─? na Pomorzu w VI w., jednak trudno okre??li─? z jakiego terytorium wyruszyli. Interpretacji znaczenia s??owa Kaszuby pozwala domniemywa─?, ??e musieli oni wcze??niej przebywa─? na obszarze s─?siaduj─?cym z Ba??tami. Mog??y to by─? zatem wsp????czesne Kujawy, p????nocna cz─???─? Mazowsza, czy te?? Podlasie. Wed??ug innej teorii Kaszubi nap??yn─?li na Pomorze z zachodu, tj. z Meklemburgii.┬á
Najstarsza historyczna wzmianka pisana o Kaszubach pochodzi z bulli papie??a Grzegorza IX z 19 marca 1238 roku. W dokumencie tym Bogus??aw I, ksi─???─? szczeci??ski, okre??lony zosta?? mianem ksi─?cia Kaszub??w. Badania naukowe wskazuj─? na to, i?? Kaszubi dawniej zamieszkiwali obszar ca??ego Pomorza – od Wis??y po Odr─?, a tak??e obszary Pomorza Przedniego w Niemczech. Dzi?? Kaszubi zamieszkuj─? g????wnie teren wojew??dztwa pomorskiego, pomi─?dzy Tr??jmiastem a S??upskiem, Ba??tykiem a Borami Tucholskimi.
Kto chcia??by szczeg????owo zg??─?bi─? te zagadnienia, niech skorzysta z Internetowego Podr─?cznika Historii Kaszub??w dost─?pnego tutaj: http://kaszebsko.com/historia┬á
13.Czy Kaszubi s─? narodem?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Narodowo??─? (przynale??no??─? narodowa lub etniczna) jest deklaratywn─?, opart─? na subiektywnym odczuciu, indywidualn─? cech─? ka??dego cz??owieka, wyra??aj─?c─? jego zwi─?zek emocjonalny, kulturowy lub wynikaj─?cy z pochodzenia rodzic??w z okre??lonym narodem lub wsp??lnot─? etniczn─?. W spisie ludno??ci z 2011 r. (z kt??rego pochodzi powy??sza definicja) po raz pierwszy umo??liwiono wyra??anie z??o??onych to??samo??ci narodowo-etnicznych.
My czujemy si─? narodem. Naszym zdaniem, wzorem Floriana Ceynowy, M??odokaszub??w z Aleksandrem Majkowskim na czele, Zrzeszi??c??w, a tak??e 17 tys. os??b deklaruj─?cych narodowo??─? kaszubsk─? w Narodowym Spisie Powszechnym w 2011 roku – Kaszubi maj─? pe??ne prawo do nazywania siebie narodem, gdy?? jest to kwesti─? samostanowienia i autoidentyfikacji w dzisiejszym ??wiecie. W naukach socjologicznych wci─??? nie ma jednoznacznej definicji poj─?cia nar??d. Najcz─???ciej wspomina si─? jednak o ludziach, kt??rych ??─?cz─? wsp??lne dzieje, terytorium zamieszkania, kultura, tradycje, j─?zyk czy wi─?zy krwi. Dotychczasowe badania historyczne, j─?zykowe czy genealogiczne wyra??nie wskazuj─? na odr─?bno??─? narodow─? Kaszub??w, wywodz─?cych si─? z zachodnios??owia??skiej grupy Pomorzan, kt??ra wykszta??ci??a w??asny j─?zyk, kt??rego pozosta??o??ci─? jest j─?zyk kaszubski, utrwali??a w??asne tradycje, powiedzenia, wierzenia, a tak??e wyodr─?bni??a si─? genetycznie ju?? przesz??o 2700 lat temu, na co wskazuj─? badania nad pomorsko-kaszubsk─? mutacj─? Y-DNA L365. Jednocze??nie odr????nia si─? nar??d od pa??stwowo??ci – obywatelstwa oraz przynale??no??ci do jednego pa??stwa zamieszkiwanego przez cz??onk??w danego narodu.┬á
14.Co z Kaszubami-Polakami?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
By??oby absurdem odbiera─? komukolwiek prawo do samookre??lenia. To jest nadrz─?dne prawo ka??dego cz??owieka. Ka??dy ma prawo do wyboru to??samo??ci na podstawie w??asnych do??wiadcze?? i decyzji. Tak jak osobie identyfikuj─?cej si─? jako Polak/Polka i Francuz/Francuzka (itd.) jednocze??nie, nie mo??emy odm??wi─? prawa do tego, tak nie zabraniamy nikomu okre??lania siebie jako Polaka i Kaszub─?. Oczekujemy tak??e uszanowania naszych pogl─?d??w i wybor??w, a osobom uznaj─?cym siebie wy??─?cznie za Kaszub??w nie narzucano innej to??samo??ci ni?? ta, kt??r─? sami wybrali.
15.Ilu jest Kaszub??w?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Trudno powiedzie─?, ile dok??adnie os??b na ca??ym ??wiecie uto??samia si─? z Kaszubami i uznaje siebie za Kaszub??w. Wiadomo, ??e w 2011 roku 232 tys. 547 os??b zadeklarowa??o kaszubsk─? to??samo??─? w Narodowym Spisie Powszechnym. Szacuje si─? jednak, ??e na terenie dzisiejszego wojew??dztwa pomorskiego ??yje ponad 500 tys. Kaszub??w, a nie wszyscy oni mieli mo??liwo??─? wyra??enia swojej opinii w Spisie. Dodatkowo pami─?ta─? trzeba o osobach, kt??re w ci─?gu ostatnich 150 lat wyemigrowa??y na tereny dzisiejszych Niemiec, Kanady, Stan??w Zjednoczonych, pa??stw Ameryki Po??udniowej, Europy Zachodniej czy Australii, kt??re cz─?sto dzi??, poszukuj─?c swoich korzeni, odnajduj─? je na Kaszubach i zaczynaj─? uto??samia─? si─? z tym narodem. Przyk??adem takim jest cho─?by stowarzyszenie Wilno Heritage Society skupiaj─?ce dzisiejszych potomk??w Kaszub??w, kt??rzy w XIX wieku wyemigrowali do Kanady.
16.Czy Kaszubi posiadaj─? sw??j hymn narodowy?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Ca??e pokolenia dzia??aczy kaszubskich, od lat 60. ubieg??ego stulecia zwi─?zanych z Klubem Studenckim Pomorania, periodykami „Tatcz??zna”, „??droda”, za hymn narodowy Kaszub??w uznaj─? pie???? „Zemia Rodn?┤” autorstwa Jana Trepczyka. Tekst tej pie??ni nawi─?zuje do dziej??w Pomorzan, wychwala pi─?kno ziemi kaszubskiej, podkre??la mi??o??─? Kaszub??w do ich Ojczyzny, a tak??e zach─?ca do dzia??ania na rzecz jej rozwoju. Od ustanowienia Dnia Jedno??ci Kaszub??w pie???? ta towarzyszy corocznym jego obchodom, a od 19 marca 2012 r. rozbrzmiewa, w po??udnie i o p????nocy, na falach Radia Kasz??b??. Kasz??bsk?┤ Jednota w swojej Deklaracji Ideowej uznaje pie???? „Zemia Rodn?┤” za hymn narodowy Kaszub??w.
17.Jaki jest stosunek KJ do „Marszu kaszubskiego” H. Derdowskiego?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Cz─???─? Kaszub??w nazywa hymnem kaszubskim „Marsz kaszubski” b─?d─?cy fragmentem poematu H. Derdowskiego pt. ?? Panu Cz?┤rli??sczim, co do P?Ücka p?? s?Őc?? jach?┤??. Pie???? ta zosta??a zaadoptowana do roli hymnu (muzyk─? napisa?? polski kompozytor Feliks Nowowiejski) i niejako narzucona Kaszubom przez administracj─? Polsk─? w okresie II Rzeczypospolitej, kiedy to w 1921 r. ukaza??a si─? pod tytu??em „Hymn Kaszubski” w ??piewniku Polska Zjednoczona. Podkre??lanie zwi─?zk??w Kaszub z Polsk─? i wsp??lnej wrogo??ci do Niemiec sprawi??o, ??e „Marsz” zosta?? zaadaptowany tak??e do potrzeb propagandy PRL. Warto w tym miejscu przytoczy─? zdanie administratora portalu naszekaszuby.pl: „przypuszczam, ??e stosunkowo du??a popularno??─? Marsza mog??a pochodzi─? z faktu, ??e w warunkach ograniczania aspiracji Kaszub??w by?? on jedn─? z niewielu dopuszczalnych form zamanifestowania kaszubsko??ci, wyra??anego w s??owach »Nigd?? do zg?Üb?? nie przi??d─? Kasz??b??« i »M?? trzim??m?? z B??d???Őm«. Kasz??bsk?┤ Jednota uznaje „Marsz Kaszubski” za pie????, kt??ra odegra??a wa??n─? rol─? w kszta??towaniu to??samo??ci starszego pokolenia, jednak nie uto??samiamy si─? z „Marszem” jako hymnem kaszubskim.
18.Czy Kaszubi byli w swoich dziejach prze??ladowani?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
W dziejach narod??w nietrudno o przyk??ady prze??ladowa?? poszczeg??lnych grup wynikaj─?ce z niezrozumienia odmiennej mowy, tradycji b─?d?? wierze??. Nie inaczej by??o w przypadku Kaszub??w. Pocz─?wszy od ??redniowiecza, gdy Kaszubi posiadali w??asne ksi─?stwa na Pomorzu, przez okres panowania krzy??ackiego, niemieckiego, w okresach najazd??w szwedzkich, francuskich, rosyjskich, a?? po panowanie polskie, w wyniku licznych wojen – m.in. wojny 13-letniej, 7-letniej, I i II wojny ??wiatowej, zgin─???o 2/3 pomorskiej ludno??ci, a gospodarstwa ulega??y grabie??om i zniszczeniom. Do szczeg??lnych prze??ladowa?? Kaszub??w dochodzi??o po 1871 roku w ramach tzw. Kulturkampfu. Nie lepiej by??o w dwudziestoleciu mi─?dzywojennym, gdy m??ode pa??stwo polskie traktowa??o Kaszub??w niemal jako obywateli drugiej kategorii. W okresie tym stanowiska urz─?dowe i szkolne na Kaszubach zajmowa??y osoby specjalnie wyznaczone przez w??adz─?, z teren??w po??udniowej Polski, kt??re cz─?sto nie rozumia??y mowy Kaszub??w, narzucaj─?c im konieczno??─? m??wienia w j─?zyku polskim. Natomiast wykszta??conych Kaszub??w wysy??ano do pracy poza Kaszubami – w ostateczno??ci rozpocz─???o to proces polonizacji Kaszub??w. Nie mo??na zapomnie─? tak??e o prze??ladowaniach ze strony hitlerowc??w w czasie II wojny ??wiatowej, gdy Kaszub??w, pod gro??b─? rozstrzelania b─?d?? odes??ania do oboz??w koncentracyjnych, zmuszano do podpisania tzw. volkslisty – czyli listy narodowo??ciowej. Tak??e czasy po II wojnie ??wiatowej, zapami─?tane zostan─? jako okres represji ze strony w??adz Polski Ludowej. Odpowiedzi─? na ni─? by??y strajki w Gdyni i Gda??sku, w kt??rych zawsze brali udzia?? Kaszubi. I w tym okresie sprawnie przebiega??a polonizacja w szko??ach, gdzie zdarza??o si─?, ??e nauczyciele karali ciele??nie dzieci pos??uguj─?ce si─? „zniemczon─? i zepsut─? polszczyzn─?”. Zdaje si─?, ??e prze??ladowania spotykaj─?ce Kaszub??w najlepiej podsumowa?? w swej ksi─???ce noblista, podkre??laj─?cy swoje kaszubskie pochodzenie: „Bo Kaszub??w nie mo??na przenie??─? nigdzie, oni zawsze musz─? by─? tutaj i nadstawia─? g??owy, ??eby inni mogli uderzy─?, bo my za ma??o polscy jeste??my i za ma??o niemieccy, bo jak kto?? jest Kaszub─?, nie wystarcza to ani Niemcom, ani Polakom. Ci zawsze dok??adnie chc─? wiedzie─?, co jest co”(G??nter Grass, Blaszany b─?benek).
19.Czy Kaszubi s─? obecnie dyskryminowani?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
W por??wnaniu z minionymi wiekami zdaje si─?, ??e XXI wiek jest dla Kaszub??w okresem najspokojniejszym. By─? mo??e wynika to jednak z tego, ??e Kaszub??w coraz trudniej odr????ni─? od reszty spo??ecze??stwa, tak dalece bowiem ju?? zasz??y procesy asymilacyjne. Kaszubi coraz rzadziej u??ywaj─? swojego j─?zyka, nadal si─? go wstydz─? b─?d?? w og??le nie mieli okazji pozna─? go we w??asnym domu, a je??eli znaj─? mow─? ojc??w, to na co dzie?? i tak najcz─???ciej komunikuj─? si─? w j─?zyku polskim. To wp??ywa na wynaradawianie Kaszub??w i pozbawianie ich elementu w??asnej to??samo??ci – j─?zyka. Dorobek literacki kaszubszczyzny wci─??? uznawany jest za tw??rczo??─? regionaln─?, cho─? najwi─?ksze arcydzie??o kaszubskiej literatury – ????c?Ő i przig??d?? Rem?Üsa – zosta??o przet??umaczone na 7 j─?zyk??w i jest uznawane przez krytyk??w za wybitne dzie??o literatury europejskiej. Samych Kaszub??w w dzisiejszych mediach cz─?sto przedstawia si─? jako osoby przypominaj─?ce manekiny w skansenach i muzeach, osoby zajmuj─?ce si─? wy??─?cznie rolnictwem, co podtrzymuje stereotyp „niewykszta??conego wie??niaka”, a ta negatywna opinia o Kaszubach wp??ywa na samych mieszka??c??w Kaszub, kt??rzy nie chc─? by─? kojarzeni z takim obrazem. Niestety najwi─?ksza dyskryminacja wobec Kaszub??w obecnie ma miejsce w Tr??jmie??cie i w mniejszych miastach na Kaszubach – co szczeg??lnie wida─? na portalach internetowych, gdzie niemal ka??dy artyku?? po??wi─?cony Kaszubom spotyka si─? z komentarzami naruszaj─?cymi prawa i godno??─? cz??owieka. Kaszub─? kojarzy si─? tam cz─?sto z mieszka??cem XVII-wiecznej wsi, mieszkaj─?cego pod jednym dachem ze zwierz─?tami hodowlanymi, j─?zyk kaszubski za j─?zyk niewyuczonych analfabet??w, a internetowa anonimowo??─? pozwala internautom na pos??ugiwanie si─? przera??aj─?cymi okre??leniami w odniesieniu do Kaszub??w. Namacaln─? oznak─? wsp????czesnej dyskryminacji Kaszub??w jest niszczenie kaszubskoj─?zycznych znak??w, a w szczeg??lno??ci witaczy znajduj─?cych si─? przy wjazdach do Gda??ska, maj─?cych tre??─?: „Gdu??sk stol??ca Kasz??b wit?┤” (Gda??sk stolica Kaszub wita). Pomimo ustawiania nowych znak??w czy czyszczenia tych, kt??re zostaj─? zamalowane, wci─??? s─? one na nowo niszczone, co ??wiadczy o braku tolerancji i wrogim nastawieniu sprawc??w wobec mieszka??c??w Kaszub. Do dyskryminacji dochodzi tak??e w ramach nauczania j─?zyka kaszubskiego. Ot???? szko??y obowi─?zuj─? limity zwi─?zane z dotacjami na nauk─? j─?zyka kaszubskiego. Chodzi o to, ??e liczba ucz─?cych si─? nie mo??e przekroczy─? 84 uczni??w. Przy wi─?kszej liczbie s─? mniejsze subwencje. Dyrekcje szk???? zniech─?caj─? wi─?c uczni??w do podejmowania nauki kaszubszczyzny, aby szko??a mog??a otrzyma─? wi─?ksze ??rodki z subwencji o??wiatowej. Niestety te nie zawsze trafiaj─? do szk???? – samorz─?dy cz─?sto wykorzystuj─? je na remonty dr??g, itp. – a je??eli trafi─? do szko??y, to nie zawsze s??u??─? nauczaniu j─?zyka kaszubskiego, a np. remontom sal gimnastycznych. Niestety nauczyciele j─?zyka kaszubskiego nie maj─? zapewnionych przez szko??─? ??rodk??w dydaktycznych koniecznych do nauczania ich przedmiot??w, cz─?sto bywa tak, ??e w ma??ych miejscowo??ciach nie maj─? nawet w??asnej sali, a lekcje odbywaj─? si─? w ??wietlicach b─?d?? sto????wkach szkolnych.
20.Czy j─?zyk kaszubski jest uznawany za pe??noprawny j─?zyk?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
Pomimo przyznania kaszubszczy??nie statusu j─?zyka regionalnego, trzeba stwierdzi─?, ??e j─?zyk kaszubski niestety wci─??? nie jest pe??noprawnym j─?zykiem w stosunku do j─?zyka polskiego na Pomorzu. Kaszubi nie maj─? swoich kana????w w publicznych stacjach radiowych czy telewizyjnych, kt??re nadawa??yby program w j─?zyku kaszubskim. Nie maj─? tak??e szk????, kt??re prowadzi??yby edukacj─? wszystkich przedmiot??w na wszystkich szczeblach w j─?zyku kaszubskim. J─?zyk kaszubski w szko??ach traktowany jest jako przedmiot dodatkowy, dla ch─?tnych, a ucz─?ce si─? go dzieci cz─?sto zmuszane s─? do pozostawania w szko??ach po godzinach zwyczajowo przeznaczonych na nauk─? i do pracy w mi─?dzyklasowych grupach, w kt??rych poziom nauczania nigdy nie b─?dzie odpowiada?? poziomowi rozwoju dziecka w danym wieku. Kaszubom wci─??? brakuje podr─?cznik??w do nauki j─?zyka, kultury, dziej??w, geografii Kaszub. Obecne podr─?czniki do nauki j─?zyka kaszubskiego z elementami wiedzy o regionie s─? przestarza??e tre??ciowo – ucz─? o pracy na roli, nazewnictwie maszyn rolniczych i ??yciu na wsi przed dwudziestu laty, podczas gdy na lekcjach j─?zyk??w obcych dzieci poznaj─? zagadnienia zwi─?zane z nowoczesn─? technologi─? czy sytuacjami ??yciowymi – wszystko to wr─?cz zniech─?ca dzieci do nauki j─?zyka kaszubskiego. Obecnie brakuje dobrze wykwalifikowanych nauczycieli j─?zyka kaszubskiego. Osoba chc─?ca zosta─? nauczycielem j─?zyka kaszubskiego musi uko??czy─? studia, na kt??rych by??a nauczana pedagogika, po czym zrobi─? trzysemestralne studia podyplomowe po??wi─?cone j─?zykowi kaszubskiemu (zaj─?cia takie prowadzone s─? na Uniwersytecie Gda??skim i w Akademii Pomorskiej w S??upsku) oraz zda─? specjalny odp??atny egzamin. Osoby, kt??re nie maj─? studi??w podyplomowych mog─? tak??e podej??─? do takiego egzaminu, przy czym otrzymuj─? jedynie czasowe uprawnienia do nauczania kaszubskiego.
Od 2014 roku istnieje kierunek studi??w o nazwie etnofilologia kaszubska na Uniwersytecie Gda??skim. Studenci kszta??c─? si─? tam na przysz??ych dziennikarzy, nauczycieli i animator??w kultury.
21.Gdzie mog─? si─? nauczy─? j─?zyka kaszubskiego?
zobacz odpowied┼║ ┬╗ ukryj odpowied┼║ ┬╗
J─?zyka kaszubskiego mo??na si─? nauczy─? na kursach organizowanych przez r????ne organizacje, samorz─?dy, Kaszubski Uniwersytet Ludowy, Akademi─? Kszta??cenia Zawodowego, a tak??e przez Klub Studencki Pomorania na Uniwersytecie Gda??skim. Kursy te s─? najlepsz─? dostepn─? form─? nauki j─?zyka kaszubskiego, a przede wszystkim poznania wymowy poszczeg??lnych g??osek. Podstaw kaszubskiego mo??na tak??e nauczy─? si─? na stronie internetowej http://pl.wikibooks.org/wiki/Kaszubski, a na innych portalach mo??na znale??─? przyk??ady wymowy tekst??w kaszubskich. Niemniej zach─?camy do poznawania tego pi─?knego j─?zyka i jego dorobku literackiego, b─?d?? przek??ad??w kaszubskich dzie??, takich jak ????c?Ő i przig??d?? Rem?Üsa na inne j─?zyki.






Ô?? Przejd?? do g??ry strony