Patron roku 2022

Do pobrania

Polecane strony





 


 

PATRONAT

POZNAJ NASZ─ä HISTORI─ś


ARCHIWUM PORTALU

 

MAPA KRAJU KASZUBÓW



Narodowo??─? a obywatelstwo

W dyskusjach, zw┼éaszcza na portalach internetowych, pojawia si─Ö cz─Östo w─ůtek narodowo┼Ťci kaszubskiej. Niekt├│rzy uczestnicy owych dyskusji stwierdzaj─ů w nich, ┼╝e nie istnieje nar├│d kaszubski, gdy┼╝ Kaszubi urodzili si─Ö i mieszkaj─ů w Polsce oraz maj─ů polskie obywatelstwo.

Warto przy tym zwr├│ci─ç uwag─Ö na fakt, ┼╝e jednocze┼Ťnie ci dyskutanci „zapominaj─ů”, i┼╝ we wsp├│lnocie kaszubskiej s─ů osoby, kt├│re urodzi┼éy si─Ö i mieszkaj─ů poza Polsk─ů, a maj─ů np. obywatelstwo niemieckie, ameryka┼äskie, australijskie, kanadyjskie, brytyjskie, czy te┼╝ brazylijskie. Niekiedy taka postawa wynika z nastawienia ideologicznego, z potrzeby szukania „na si┼é─Ö” argument├│w, gdy w rzeczywisto┼Ťci ich brak. Cz─Östo jednak przyczyn─ů jest brak wiedzy, a w konsekwencji niedostrzeganie r├│┼╝nic mi─Ödzy narodowo┼Ťci─ů┬áa obywatelstwem.

W zwi─ůzku z tym, ┼╝e r├│┼╝nie definiuje si─Ö te poj─Öcia (zw┼éaszcza narodowo┼Ť─ç), a w zasadzie niemal wszystkie osoby bior─ůce udzia┼é w dyskusji s─ů Polakami b─ůd┼║ Kaszubami mieszkaj─ůcymi w Polsce, przygotowali┼Ťmy kr├│tki tekst o charakterze informacyjnym, odnosz─ůcy si─Ö g┼é├│wnie do ustawodawstwa i tradycji polskiej.


Narodowo┼Ť─ç a obywatelstwo
 
W┼Ťr├│d wielu definicji poj─Öcia „narodowo┼Ť─ç” najlepiej przyj─ů─ç t─Ö zaproponowan─ů przez G┼é├│wny Urz─ůd Statystyczny w ostatnim spisie powszechnym (2011 r.). S─ů ku temu co najmniej dwa powody. Po pierwsze, w zwi─ůzku z tym, ┼╝e przej─Öto j─ů w spisie powszechnym, mo┼╝na wi─Öc – przynajmniej teoretycznie – przyj─ů─ç, ┼╝e ka┼╝dy mieszkaniec Polski m├│g┼é si─Ö z ni─ů zapozna─ç. Po drugie, GUS jest centralnym organem administracji rz─ůdowej i podlega Prezesowi Rady Ministr├│w. W zwi─ůzku z tym, definicja zaproponowana przez ten urz─ůd niejako odzwierciedla stanowisko w┼éadz polskich.┬á
 
GUS zaproponowa┼é nast─Öpuj─ůc─ů definicj─Ö narodowo┼Ťci (przynale┼╝no┼Ťci narodowej lub etnicznej):
 
Jest to deklaratywna (oparta na subiektywnym odczuciu) indywidualna cecha ka┼╝dego cz┼éowieka, wyra┼╝aj─ůca jego zwi─ůzek emocjonalny, kulturowy lub wynikaj─ůcy z pochodzenia rodzic├│w, z okre┼Ťlonym narodem lub wsp├│lnot─ů etniczn─ů.┬á
 
Z wymienionych wy┼╝ej powod├│w nale┼╝y przyj─ů─ç tak┼╝e definicj─Ö obywatelstwa zaproponowan─ů przez GUS:┬á
 
Obywatelstwo oznacza prawn─ů wi─Ö┼║ pomi─Ödzy osob─ů a pa┼ästwem. Nie wskazuje ono na pochodzenie etniczne tej osoby i jest niezale┼╝ne od jej narodowo┼Ťci. Osoba mo┼╝e mie─ç jedno, dwa lub kilka obywatelstw. Mo┼╝liwa jest r├│wnie┼╝ sytuacja, ┼╝e osoba nie ma ┼╝adnego obywatelstwa.┬á

Wspomniana definicja koresponduje z uj─Öciami o charakterze mi─Ödzynarodowym, np. z Europejsk─ů Konwencj─ů o Obywatelstwie z 1997 r. („obywatelstwo” oznacza prawn─ů wi─Ö┼║ pomi─Ödzy osob─ů a pa┼ästwem i nie wskazuje i pochodzenie etniczne tej osoby). Zgodnie z t─ů Konwencj─ů ka┼╝de pa┼ästwo okre┼Ťla w swym ustawodawstwie, kto jest jego obywatelem.
 
Wed┼éug polskiego ustawodawstwa istnieje kilka mo┼╝liwo┼Ťci nabycia obywatelstwa. Jest to mo┼╝liwe przede wszystkim na podstawie tzw. „prawo krwi” (gdy rodzice, b─ůd┼║ jeden┬áz rodzic├│w maj─ů polskie obywatelstwo) i „prawa ziemi” (przez urodzenie si─Ö w Polsce).┬á

Ju┼╝ w samej definicji „obywatelstwa” zosta┼é wyartyku┼éowany czynnik, kt├│ry powoduje, ┼╝e nie mo┼╝na go uto┼╝samia─ç z „narodowo┼Ťci─ů”: Nie wskazuje ono na pochodzenie etniczne tej osoby i jest niezale┼╝ne od jej narodowo┼Ťci. Ponadto, por├│wnuj─ůc definicje dostrzegamy co najmniej dwie inne zasadnicze r├│┼╝nice mi─Ödzy „narodowo┼Ťci─ů”┬áa „obywatelstwem”:
 
1. Narodowo┼Ť─ç odwo┼éuje si─Ö do wi─Özi o charakterze emocjonalnym i kulturowym,┬áa obywatelstwo – prawnych.┬á
 
2. Narodowo┼Ť─ç ma wymiar subiektywny – wa┼╝ne jest to, co dana osoba czuje, z kim┬á(z jak─ů wsp├│lnot─ů etniczn─ů) si─Ö identyfikuje, a obywatelstwo odzwierciedla formalne relacje mi─Ödzy jednostk─ů a pa┼ästwem. W zwi─ůzku z tym obywatelstwo nadaje si─Ö b─ůd┼║ odbiera (czyni to jaki┼Ť organ w┼éadzy w danym pa┼ästwie), natomiast nikt (ani pa┼ästwo, ani ┼╝adna osoba fizyczna) nie mo┼╝e tego uczyni─ç w odniesieniu do narodowo┼Ťci danej osoby, gdy┼╝ jest to indywidualna cecha ka┼╝dego cz┼éowieka. To dana osoba decyduje o tym, kim si─Ö czuje, a odnosz─ůc si─Ö do naszej rzeczywisto┼Ťci nale┼╝a┼éoby powiedzie─ç, ┼╝e to ka┼╝dy Kaszuba (i tylko on) decyduje o tym, kim si─Ö czuje.
 
Wprawdzie pr├│buje si─Ö niekiedy obiektywizowa─ç definicj─Ö narodowo┼Ťci (ze wzgl─Ödu na r├│┼╝ne kryteria, np. j─Özyk), ale – patrz─ůc przecie┼╝ zdroworozs─ůdkowo – nikt inny poza osob─ů zainteresowan─ů – nie mo┼╝e orzec w spos├│b przekonuj─ůcy, o tym kim ona si─Ö czuje.┬á
 
W kontek┼Ťcie tych rozwa┼╝a┼ä warto przytoczy─ç rozpowszechnione w nauce okre┼Ťlenie poj─Öcia „narodu”, kt├│re ┼Ťwietnie wkomponowuje si─Ö w gusowsk─ů definicj─Ö. Jego autorem jest Ernest Gellner (tekst pochodzi z pracy pt. Narody i nacjonalizm):┬á
 
Dwie osoby nale┼╝─ů do tego samego narodu, je┼╝eli – i tylko je┼╝eli – u w a ┼╝ a j ─ů, ┼╝e nale┼╝─ů do tego samego narodu. Inaczej m├│wi─ůc, n a r o d y ┬á s ─ů ┬ád z i e ┼é e m ┬á c z ┼é o w i e k a, wytworem jego prze┼Ťwiadcze┼ä, lojalno┼Ťci i solidarno┼Ťci. Zbi├│r os├│b (na przyk┼éad mieszkaj─ůcych na danym terenie lub m├│wi─ůcych danym j─Özykiem) staje si─Ö narodem wtedy┬ái tylko wtedy, gdy s─ů one stanowczo przekonane, i┼╝ z tytu┼éu wsp├│┼éprzynale┼╝no┼Ťci do owego zbioru maj─ů wobec siebie pewne obowi─ůzki i pewne prawa. Tym co czyni z nich nar├│d, jest wzajemne uznanie si─Ö za rodak├│w, a nie jakakolwiek inna wsp├│lna cecha, kt├│ra przys┼éuguje wy┼é─ůcznie im i odr├│┼╝nia ich od reszty ludzi.
 
Kaszubi, ┼Ťci┼Ťlej za┼Ť m├│wi─ůc, cz─Ö┼Ť─ç szeroko rozumianej wsp├│lnoty kaszubskiej, uwa┼╝aj─ů si─Ö za odr─Öbny – od innych – nar├│d (wed┼éug ostatniego spisu powszechnego przynale┼╝no┼Ť─ç do naszego narodu zadeklarowa┼éo ponad 16 tysi─Öcy os├│b). Kaszubi s─ů wi─Öc narodem!
 
Parafrazuj─ůc powsta┼éy w XIX w. zwrot, nale┼╝a┼éoby – w tej sytuacji – zawo┼éa─ç: Kaszubi, obywatele wszystkich kraj├│w, ┼é─ůczcie si─Ö!





Ô?? Przejd?? do g??ry strony